.svg)
Sommige plekken hebben iets. Je kunt er moeilijk de vinger op leggen. Het zit niet in het interieur. Niet in de koffie. Niet in de bediening. Het zit in alles wat er in de loop der jaren is ontstaan. Alles wat er is gezegd, bedacht en achtergelaten. Dat gevoel had ik toen ik Café Bar Odeon in Zürich binnenstapte.
Door de jaren heen schoven er schrijvers, kunstenaars, wetenschappers en denkers aan. Einstein. James Joyce. Mata Hari. Lenin. Namen die bijna vanzelf onderdeel werden van de geschiedenis van Odeon. Toch merkte ik dat mijn aandacht niet naar die verhalen ging. Ik keek naar het Art Nouveau (Jugendstil) interieur, de hoge plafonds, grote spiegels, marmeren wanden en het messing, de barista achter de espressomachine en de ochtendzon die langzaam door de hoge ramen naar binnen viel. Het voelde niet als een museum. Het voelde als een plek die nog altijd leeft.
Pas toen mijn tweede kop koffie bijna op was, viel mijn oog op een abstract affiche van Museum Haus Konstruktiv. Ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van het museum had het niet gekozen voor een kunstwerk of een kunstenaar, maar voor Café Bar Odeon zelf. Op het affiche stond één zin:
"KONKRETE KUNST GEHÖRT ZU ZÜRICH WIE DAS ODEON."
Ik bleef er even naar kijken. Niet omdat ik de tentoonstelling zo interessant vond, maar omdat ik ineens besefte wat hier eigenlijk gebeurde. Het museum eerde niet alleen een café. Het eerde een plek die inmiddels onderdeel is geworden van de cultuur van een stad.
Op dat moment viel voor mij alles samen. Misschien zijn de beroemde gasten van Odeon helemaal niet het verhaal. Misschien is de plek zelf het verhaal.
Sommige cafés worden geen icoon doordat beroemde mensen er ooit binnenliepen. Ze worden een icoon omdat mensen er steeds opnieuw blijven terugkomen. Omdat gesprekken blijven hangen, ideeën elkaar ontmoeten en verhalen zich langzaam opstapelen. Jaar na jaar ontstaat karakter.
Misschien werken sterke merken precies hetzelfde. Niet omdat ze ooit één briljant idee hadden, maar omdat ze jarenlang dezelfde rol blijven vervullen. Ze worden een plek waar mensen, ideeën en verhalen elkaar blijven ontmoeten. Niet letterlijk, maar in alles wat een merk uitstraalt en oproept.
Veel mensen denken dat een merk begint met een logo, een huisstijl of een campagne. Ik geloof dat een merk begint op het moment dat mensen terug willen komen. Omdat ze zich herkennen. Omdat ze zich thuis voelen. Omdat de betekenis groter is geworden dan het merk zelf.
Misschien is karakter uiteindelijk niets anders dan een plek waar mensen willen blijven terugkomen.
Niet alles wat waardevol is ontstaat aan een tekentafel. Soms ontstaat het gewoon aan een tafel. Met een kop koffie, een goed gesprek en een idee dat blijft hangen.
Goede ideeën hebben een plek nodig. Een plek met karakter. Karakter geeft ze een reden om terug te komen.
Fotografie: eigen werk + archiefbeeld Café Odeon Zürich.
