Ai.

Dit ben ik, Menno Dings. Tenminste, daar lijkt weinig twijfel over te bestaan. Mijn bril. Mijn snor. Mijn haar. De vorm van mijn gezicht en een blik die ik blijkbaar vaker trek. Alles aan dit portret zegt dat ik het ben.

Alleen heeft niemand deze foto ooit gemaakt. Ik zat niet tegenover een fotograaf. Er stond geen camera op een statief en er was geen moment waarop precies dit licht op mijn gezicht viel. Het portret is gemaakt met AI, opgebouwd vanuit bestaande beelden, aanwijzingen en een behoorlijk aantal correcties. Het haar mocht iets langer. Minder glans, want het leek alsof er nogal enthousiast met de waxpot was rondgegaan. Wat nonchalanter. De foto iets zachter, minder digitaal scherp en met een klein beetje analoge sfeer. Met iedere aanpassing ging het portret meer op mij lijken. Of misschien preciezer: meer op het beeld van mij dat ik zelf voor ogen had.

En precies daar wordt het interessant. Want wat is hier eigenlijk het origineel? Er bestaat geen onbewerkte foto waarop ik precies zo zit. Geen werkelijk moment met dit licht, deze blik en deze compositie. Het beeld is een interpretatie van bestaand materiaal. Van mij.

Ik plaatste het op Instagram met één woord als caption: Ai. Bewust. Twee letters, twee betekenissen. AI natuurlijk, kunstmatige intelligentie. Maar ook dat kleine ai dat eruit floept wanneer iets een beetje schuurt. Want hoe overtuigend ik het resultaat ook vind, ergens begrijp ik de reacties wel. Het origineel heeft meer karakter.

Ik had uitgebreid kunnen uitleggen hoe het beeld was gemaakt en waarom ik ermee experimenteerde, maar waar blijft dan de lol? Ik wilde het even loslaten en kijken wat er gebeurde. Een beetje twijfel. Discussie. Tongen los. Reuring, noemen ze dat. Marketing trouwens ook. In dit geval mijn eigen merkmarketing. Dings in portrait mode.

Kunstmatig ingezet? Zeker. Maar niet stiekem. De caption zei gewoon Ai. Transparant genoeg om duidelijk te maken wat het was, open genoeg om mensen zelf te laten kijken en reageren. En die reacties kwamen opvallend vaak op hetzelfde neer: het origineel is beter.

Alleen bestaat dat origineel niet. Niet van deze foto tenminste. Toch begrijp ik precies wat ermee wordt bedoeld. Het origineel is geen andere opname. Dat ben ik. De versie die mensen kennen uit andere beelden, ontmoetingen, herinneringen en alles wat zich in de loop der jaren heeft opgebouwd tot herkenning. Het origineel is geen bestand. Het is de referentie.

Daarmee komt ook een andere vraag boven: wanneer is een AI-portret eigenlijk nog van jou? We gaan ongetwijfeld steeds vaker discussiëren over auteurschap, rechten en wie waarop aanspraak kan maken. Maar los daarvan bestaat er voor mij ook een andere vorm van eigenaarschap. Hoeveel van jezelf zit er nog in?

In dit portret komt bijna alles terug bij een bestaande bron: mijn gezicht, mijn kenmerken, eerdere foto’s, mijn smaak en mijn keuzes over wat wel en niet klopt. AI helpt om dat beeld te vormen, maar hoe dichter ik bij mijn eigen oorsprong blijf, hoe meer het resultaat ook van mij blijft voelen.

Misschien is dicht bij jezelf blijven dus niet alleen authentieker. Het is ook slimmer. Niet omdat AI niets mag toevoegen. Juist wel. Maar je geeft de techniek iets om op voort te bouwen wat niet zomaar uitwisselbaar is: karakter.

Dat zet ook mijn eigen gesleutel aan het beeld in een ander perspectief. Ik kan het haar verbeteren, het licht mooier maken en de compositie rustiger krijgen. Maar de beste versie van mezelf is niet automatisch de meest geoptimaliseerde versie. De beste versie van mezelf ben ik zelf. Niet het perfecte plaatje, maar het origineel.

Een traditioneel portret is natuurlijk ook nooit volledig objectief. Een fotograaf kiest licht, lens en uitsnede. Degene voor de camera kiest bewust of onbewust houding en gezichtsuitdrukking. Daarna wordt geselecteerd en gecorrigeerd. AI trekt die mogelijkheid alleen veel verder door. Het hoeft geen werkelijk moment meer te vangen, maar kan kenmerken, voorkeuren en referenties combineren tot een moment dat nooit heeft bestaan.

Dat geeft enorm veel controle. En precies daar zit ook het risico. Want hoe langer je optimaliseert, hoe makkelijker je dingen verwijdert die iets juist eigen maken. Een onregelmatigheid. Een onverwachte blik. Iets dat schuurt of emotie oproept. Misschien zelfs iets wat je aanvankelijk als fout zou willen corrigeren.

Perfectie en karakter zijn niet hetzelfde. En daar raakt dit experiment rechtstreeks aan mijn werk als merkstrateeg. Ook bij merkstrategie en merkidentiteit probeer ik niet een zo perfect mogelijke buitenkant te ontwerpen. Goede branding begint voor mij ergens anders: bij karakter.

Waar komt een merk vandaan? Waar gelooft het in? Wat maakt het eigen? Wat moet iemand herkennen, voelen en onthouden? Daarna kun je aanscherpen, keuzes maken, weglaten en dat karakter vertalen naar taal, beeld, kleur en vorm. Design maakt zichtbaar wat de merkidentiteit eigen maakt.

Maar je moet niet wegoptimaliseren wat het merk juist van zichzelf maakt. Gebruik technologie gerust om scherper te worden - maar optimaliseer niet weg wat je eigen maakt. Dat geldt voor mensen en voor merken. Een sterke merkidentiteit verzin je wat mij betreft niet vanuit het niets. Je vindt het karakter dat er al zit, kiest wat daarvan wezenlijk is en maakt dat zichtbaar.

Merkstrategie geeft richting. Identiteit zorgt voor herkenning. Design geeft het karakter vorm.

Hoe verder je daarbij afdwaalt van je eigen oorsprong, hoe makkelijker het resultaat ook van ieder ander had kunnen zijn. Originaliteit ontstaat dus niet per se door zo ver mogelijk van de bron weg te bewegen. Soms juist door er dichter bij te blijven. Zonder karakter blijft vooral een goed gemaakte buitenkant over.

Daar ligt voor mij ook de grens van AI. Het kan razendsnel overtuigende beelden en complete visuele werelden maken voor branding, campagnes en visuele identiteiten. Professioneel, consistent en aantrekkelijk. Maar het kan niet zelfstandig bepalen waarom een rafelrand moet blijven, waarom iets emotie oproept of waarom een bepaalde keuze voelt als jij - of als jouw merk.

Daarvoor heb je oorsprong nodig. Ervaring. Smaak. Emotie. Karakter.

Misschien is dat waarom dit portret tegelijkertijd zo overtuigend en toch net niet helemaal echt voelt. Het moment is verzonnen, de persoon niet. De reuring eromheen heb ik bewust kunstmatig aangejaagd. Misschien zit het intelligente juist daarin: weten wat de techniek kan, ermee spelen, er transparant over zijn en ondertussen begrijpen waar haar grens ligt.

AI maakt een overtuigend portret van mij. Maar het origineel heeft meer karakter. :D