(DATUM)
november 6, 2026
(AUTEUR)
Dings
(CATEGORIE)
Kiezen
(ONDERWERP)
Tone of voice, merktaal en merkidentiteit
Gevel van Bakkerij Heemelrijck in Amsterdam met het opschrift ‘flipping bitch’ voor een wentelteefje
(ONDERWERP)
Tone of voice, merktaal en merkidentiteit
(Intro)
Over merken die klinken zoals alleen zij kunnen klinken.
(Content)

In Amsterdam blijf ik staan voor de gevel van een bakkerij. Boven de winkel staat in sierlijke letters: Bakkerij Heemelrijck, sinds 1949. Daaronder hangt een felblauw bord waarop een wentelteefje zonder enige terughoudendheid wordt vertaald als flipping bitch. Ik moet lachen. En daarna vraag ik me af hoe ik er zelf twee zou bestellen. Mag ik twee flipping bitches? Of wijs ik toch gewoon naar de vitrine en zeg ik: “Twee wentelteefjes graag.”

Daar zit voor mij iets interessants. Er is namelijk een verschil tussen lachen om taal die op een bord staat en besluiten dat je diezelfde woorden zelf tegen een wildvreemde gaat gebruiken. Op papier kan iets perfect passen bij een merk. Aan de toonbank moet het ook nog uit je mond komen.

Juist de combinatie maakt Heemelrijck interessant. De klassieke gevel, een naam die klinkt alsof hij al generaties meegaat en daaronder taal die je niet direct bij een traditionele bakker verwacht. Historie en brutaliteit zitten elkaar hier niet in de weg. Ze versterken elkaar. Op basis van één bord weet ik natuurlijk niet hoe diep die manier van communiceren in het merk verankerd zit, maar de vondst wekt wel de indruk dat hier iemand spreekt die weet wat hij zich kan veroorloven.

En misschien is dat wel de essentie van een goede tone of voice: weten wat je kunt zeggen zonder iemand anders te worden.

Tone of voice wordt nog vaak beschreven met een paar keurige eigenschappen: persoonlijk, toegankelijk, deskundig, eigenzinnig en met een vleugje humor. Begrijpelijke woorden, maar ongeveer ieder merk zou ze kunnen opschrijven. Daardoor klinken veel merken uiteindelijk opvallend hetzelfde.

Een eigen merkstem ontstaat pas wanneer duidelijk wordt wie er spreekt. Waar staat het merk voor? Welke positie kiest het? Welke relatie wil het met mensen aangaan? En hoe klinkt die houding wanneer er geen campagneheadline nodig is, maar gewoon een antwoord aan iemand tegenover je? Daar ligt voor mij de verbinding tussen merkstrategie en tone of voice. Strategie schrijft niet letterlijk de zinnen, maar bepaalt wel vanuit welke overtuiging je ze uitspreekt.

Kernwaarden en archetypen kunnen daarbij richting geven, zolang ze worden vertaald naar werkelijk gedrag. Een verzorger stelt gerust, een rebel daagt uit, een wijze legt uit en een grappenmaker relativeert. Maar een archetype is een hulpmiddel, geen kostuum. Niet iedere rebel hoeft te vloeken en niet iedere verzorger hoeft zacht en lief te praten. Zodra alle rebelse merken dezelfde grote mond opzetten, heb je geen karakter meer. Dan speel je een rol.

Een merkstem is geen sausje over de copy. Het is merkgedrag in taal.

Zo ging het ook bij Easybooker: eerst purpose, merkwaarden en archetypen, daarna de tone of voice. Een kompas met karakter.

Daarom zou ik een tone of voice niet alleen op een scherm willen beoordelen. Spreek de zin eens uit. Hoe klinkt hij wanneer een medewerker hem echt moet gebruiken? Wanneer een bestelling verkeerd gaat, iemand een klacht heeft of een klant voor het eerst binnenloopt en de grap helemaal niet kent? Dan blijkt vanzelf hoeveel bewegingsruimte die stem heeft.

Ook de doelgroep speelt daarin mee. Maar dat betekent niet dat een merk simpelweg moet praten zoals zijn publiek. Een merk dat jongeren probeert te bereiken door krampachtig hun straattaal over te nemen, klinkt al snel als een oom die op een verjaardag wil bewijzen dat hij nog helemaal bij is. Interessanter is de relatie. Ben je gids, specialist, uitdager, medestander of gastheer? Die rol zegt vaak meer over hoe je klinkt dan leeftijd, postcode of opleidingsniveau.

En dan is er nog context. Een mens praat thuis anders dan tijdens een presentatie, zonder ineens iemand anders te worden. Voor merken geldt hetzelfde. Een campagne mag uitbundiger klinken dan een servicebericht. Een onderwerpregel kan speels zijn, terwijl een klacht juist om duidelijke en serieuze taal vraagt.

Een sterke tone of voice is geen vaste toonhoogte. Het is een herkenbaar karakter met bewegingsruimte.

Dat karakter hoor je bovendien juist in kleine momenten. Een productnaam, foutmelding, bevestigingsmail of kassabon. Een bord boven een winkelruit. Of een stoepbord waarop iemand doodleuk meldt dat er vóór de zomer tien kilo af moest, maar er inmiddels nog dertien te gaan zijn. En soms gewoon op de rug van een medewerker aan wie je geacht wordt iets te vragen: Vraag mij maar – ik bijt niet.

Geen van beide is een groot merkstatement. Maar taal wordt daar wel onderdeel van de ervaring. Ze bepaalt hoe dichtbij een merk komt, hoeveel humor het zich permitteert en welke houding het tegenover mensen kiest. Een leuke zin maakt overigens nog geen tone of voice. Pas wanneer zulke woorden steeds uit hetzelfde karakter voortkomen, ontstaat herkenning. Dan wordt taal onderdeel van de verbale identiteit en daarmee van de totale merkidentiteit. Branding zit tenslotte niet alleen in logo, kleur en beeld. Ook woorden dragen herkenning. Een merk moet niet alleen herkenbaar ogen, maar ook herkenbaar klinken.

Misschien blijft flipping bitch daarom hangen. Niet alleen omdat het een brutale woordgrap is, maar omdat twee woorden genoeg zijn om te vermoeden dat er achter die winkelruit iemand met gevoel voor taal én karakter staat. Een eigen tone of voice begint dus niet met de vraag hoe je wilt klinken. Eerst moet duidelijk zijn wie er spreekt, tegen wie en vanuit welke overtuiging. Pas daarna komen de woorden.

Een eigen stem begint niet met opvallen. Ze begint met kloppen.

En soms moet je haar gewoon hardop durven zeggen.

(VAN ZIEN NAAR DOEN)

Wat opvalt, verwondert of schuurt, zegt vaak iets over merken. In het Journaal verzamel ik die observaties. In mijn werk krijgen ze richting, vorm en betekenis.

Die blik nemen we mee in ons werk aan
.

Eerst zien wat er speelt. Dan doen wat nodig is.

Wat we doen
(IN BEELD)
(MEER NIEUWS)

Bekijk ook dit eens

App Dings